Emeklilikte intibak olmadan adalet sağlanamaz. Türkiye’deki emeklilik sisteminin yapısal eşitsizlikleri, intibak düzenlemesini zorunlu kılıyor. Bu düzenleme yapılmadığı sürece, aynı tutarda prim ödeyen ve aynı süre çalışan emekliler arasındaki maaş farkları kapanmayacak; geçici zamlar veya taban aylık uygulamaları yalnızca sorunu erteleyecektir...

Emekli aylıklarındaki adaletsizliğin kaynağında temel sorun, 2000 öncesi, 2000–2008 arası ve 2008 sonrası dönemler için üç farklı aylık hesaplama sisteminin uygulanmasıdır. Bu durum şu çarpık sonuçları doğuruyor...

Bu durumu üç başlık altında açıklayalım...

Şöyle ki...

Daha fazla prim, daha yüksek aylık anlamına gelmiyor: Mevcut sistemde, 2000 öncesinde sigortalı olup 3.600 günle emekli olan biri, 2000 sonrasında sisteme girerek 7.000–9.000 gün prim ödeyen birinden daha yüksek aylık alabiliyor. Bu tablo, daha uzun süre çalışıp daha fazla prim ödeyen kişinin cezalandırılması anlamına geliyor...

Taban aylık artışı, prim adaletini sağlamıyor: En düşük emekli aylığının asgari ücret düzeyine çıkarılması, düşük aylık alanları korusa da tek başına yeterli değil. Uzun yıllar çalışıp yüksek prim ödeyenlerle daha kısa süre çalışıp düşük prim ödeyenlerin aylıkları arasındaki farkın neredeyse ortadan kalkması, çalışma süresinin ve prim katkısının karşılıksız kalmasına yol açıyor...

Emeklilik tarihi bir piyangoya dönüşüyor: Emeklilik dilekçesinin yalnızca bir gün arayla, 31 Aralık veya 1 Ocak’ta verilmesi bile aylıklarda yüzde 30’a varan farklar yaratabiliyor. Bu durum, hakkaniyet duygusunu ciddi biçimde zedeliyor...

Kalıcı çözüm için ne yapılmalı?

Konuya dair emekli temsilcileri ve uzmanlar, çözüm için iki temel noktaya dikkat çekiyor...

Kapsamlı bir intibak yasası çıkarılmalı: Prim gün sayısı ve ödenen prim tutarı esas alınarak, özellikle 2000 sonrası emeklilerin yaşadığı mağduriyetleri giderecek ve tüm emeklileri kapsayacak kalıcı bir yasal düzenleme yapılmalı...

İyileştirmeler kök aylıklara yansıtılmalı: Artışlar, geçici desteklerle sınırlı kalmamalı; doğrudan emeklinin hesaplanan asıl aylığına, yani kök aylığına yansıtılmalı...

Özetle demek istediğim şu...

Yalnızca seyyanen zam veya taban aylık artışıyla emeklilikte adalet sağlanamaz...

Çünkü...

Çalışma süresi, ödenen prim tutarı ve bağlanan aylık arasındaki ilişki yeniden kurulmadıkça sistem, emeğin ve katkının karşılığını veren bir yapı olmaktan uzak kalacak; doğru tarihte emekli olanın kazandığı bir piyango gibi işlemeye devam edecektir...

Sağlıcakla kalın...