ON BİNLERCE CAN KAYBI UNUTULMADI
6 Şubat 2023’te meydana gelen ve 11 ili etkileyen Kahramanmaraş merkezli depremlerin 3. yılında açıklama yapan TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Sakarya Şubesi, yaşamını yitiren on binlerce yurttaşı saygıyla andı. Açıklamada, yaklaşık 40 bin binanın yıkıldığı, 200 binden fazla yapının ağır hasar aldığı depremlerin yalnızca bir anma günüyle geçiştirilemeyeceği vurgulandı.
“DEPREM DEĞİL, İHMAL ÖLDÜRÜYOR”
İMO Sakarya Şube Başkanı Semih Uçar, depremin Türkiye için beklenmedik bir doğa olayı olmadığını belirterek, yıkımın asıl nedeninin yapı üretim sürecindeki hatalar, yetersiz denetim ve yanlış politikalar olduğunu ifade etti. Aynı büyüklükteki depremlerin başka ülkelerde bu ölçüde can ve mal kaybına yol açmadığını hatırlatan Uçar, sorunun doğada değil insan eliyle yaratılan zaaflarda olduğunu söyledi.
ORTA ŞİDDETLİ DEPREMLER
Açıklamada, Türkiye’de orta büyüklükteki depremlerin bile ciddi yıkımlara neden olduğu belirtilerek, 2024 yılında Balıkesir Sındırgı’da meydana gelen 6 ve 6,1 büyüklüğündeki depremlerde 729 binada 1036 bağımsız bölümün ağır hasarlı veya yıkık olarak tespit edildiği hatırlatıldı. 23 Nisan’da Silivri açıklarında meydana gelen 6,2 büyüklüğündeki depremin Marmara Bölgesi’nde büyük endişe yarattığına dikkat çekilen açıklamada, deprem sonrası iletişim ağlarının çökmesi, toplanma alanlarının ve acil ulaşım yollarının yetersizliği eleştirildi.
YAPI STOKUNUN BÜYÜK BÖLÜMÜ RİSKLİ
İMO’nun açıklamasında, Türkiye’deki yapı stokunun önemli bir bölümünün hâlâ yüksek deprem riski taşıdığı vurgulandı. Özellikle 2000 yılı öncesinde inşa edilen binalar ve çıkarılan imar aflarıyla yasallaştırılan mühendislik hizmeti almamış yapılar eleştiri konusu oldu. TBMM Kahramanmaraş Depremleri Araştırma Komisyonu’nun verilerine yer verilen açıklamada, ülke genelinde 6-7 milyon konutun acilen dönüştürülmesi gerektiği, yalnızca İstanbul’da ise yaklaşık 600 bin konutun çok riskli olduğu hatırlatıldı. Buna rağmen, kamuoyuna açık ve güncel bir yapı envanterinin hâlâ oluşturulmadığına dikkat çekildi.
KENTSEL DÖNÜŞÜM RANT ODAKLI
Yaklaşık 13 yıldır uygulanan kentsel dönüşüm politikalarının deprem riskini azaltmaktan çok, arsa değeri yüksek bölgelerde parsel bazlı yenilemelere dönüştüğü ifade edildi. Dar gelirli yurttaşların yaşadığı bölgelerde dönüşümün ya hiç başlamadığı ya da sürdürülebilir olmadığı vurgulandı. Deprem toplanma alanlarının sayısının yetersiz olduğu, mevcut alanların bir kısmının ise imar değişiklikleriyle yapılaşmaya açıldığı belirtildi. Toplanma alanlarının sadece boş alanlar değil; altyapısı hazır, temel ihtiyaçların karşılanabileceği alanlar olması gerektiğinin altı çizildi.
İMO’DAN NET ÇAĞRI
İMO Sakarya Şubesi açıklamasında, bilimi ve planlamayı dışlayan, rantı önceleyen politikaların afetleri kaçınılmaz hale getirdiği ifade edildi. 6 Şubat depremlerinden etkilenen bölgelerde barınma, sağlık ve altyapı sorunlarının hâlâ tam olarak çözülemediği de vurgulandı. Açıklamanın sonunda, ülke genelinde güncel ve şeffaf bir yapı envanteri oluşturulması, kentsel dönüşümün risk temelli bir kamu politikası haline getirilmesi ve mühendislik hizmetlerinin tüm aşamalarda eksiksiz uygulanması çağrısı yapıldı.