Sakarya ili 2014 yılında Sakarya Büyükşehir Belediyesi statüsüne geçmiş ve bu süreçte il sınırları içerisindeki tüm köyler mahalle statüsü kazanmıştır. Ancak, ilçe merkezlerinden uzak mesafede bulunan köylerin mahalle olarak nitelendirilmesi, bölge halkı tarafından tam anlamıyla benimsenmemiştir.
Bununla birlikte, belde statüsündeki belediyeler de kaldırılarak mahalleye dönüştürülmüştür. Son dönemde, şehir merkezine uzak konumda bulunan bazı köylerin muhtarları, yeniden köy statüsü kazanmak için bağlı oldukları ilçe belediyelerine başvuru yapmaktadır...
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ek 3. maddesi kapsamında hazırlanan Kırsal Mahalle ve Kırsal Yerleşik Alan Yönetmeliği, 15 Nisan 2021 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir...
Bilindiği üzere, 6360 sayılı Kanun ile köyden mahalleye dönüşen yerleşim alanlarında, 31 Aralık 2022 tarihine kadar belediyeler tarafından alınan vergiler, harçlar ve bazı hizmetlere ilişkin ücretlerde kolaylıklar sağlanmıştır...
Ayrıca, 5216 sayılı Kanunun ek 3. maddesi uyarınca kırsal özellik taşıdığı belirlenen bölgeler için kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan statüsü tanımlanabilmektedir. Bu statü belirlenirken sosyo-ekonomik durum, şehir merkezine olan uzaklık, belediye hizmetlerine erişim olanakları ve yapılaşma durumu gibi faktörler dikkate alınır. Kırsal Mahalle ve Kırsal Yerleşik Alan Yönetmeliği de bu çerçevede, kapsamındaki yerleşim birimlerinin tespiti ve ilgili süreçlere ilişkin detaylı düzenlemeler sunmaktadır...
Ana hatlarıyla Kırsal Mahalle Tespiti Kriterleri şu şekilde belirlenmiştir: 1984 yılı ve sonrasında köy ya da belde belediyesi iken mahalleye dönüştürülmüş olmak,
Kırsal yerleşim özelliğinin devam edip etmemesi,
Şehir merkezine uzaklık ve ulaşım imkânları,
Belediyelerin temel hizmetlerinden (yol, su, atık su, katı atık yönetimi, toplu taşıma) en az birine tam anlamıyla ulaşım sağlanamaması,
Mevcut yapılaşmanın kırsal karakterini koruyup korumadığı,
İmar kanunu gereğince yerleşik alanlar ve gelişme bölgeleri içinde yer alıp almadığı,
Kırsal mahallenin nüfus yoğunluğu açısından kırsal özellik göstermesi,
Yüzölçümünün önemli bir kısmının tarım, orman, mera, yaylak veya kışlak gibi kırsal alanlardan oluşması ve geçim kaynağının büyük oranda tarım, hayvancılık ya da ormancılığa dayanıp dayanmadığı...
Yukarıda belirtilen kriterlerden bir veya birkaçının varlığı durumunda kırsal mahalle tespiti yapılabilecektir...
Kırsal mahalle olarak tamamen tespit edilmeye uygun olmayan bölgelerde, 10 bin metrekareden küçük olmamak kaydıyla bir veya birden fazla mahallenin kısmını kapsayacak şekilde kırsal yerleşik alan belirlenmesi mümkün olacaktır.
Belediyelerce yapılacak işlemler kapsamında, öncelikle ilçe belediye meclisince konu hakkında karar alınacak, ardından bu teklif büyükşehir belediyesine iletilecektir...
Büyükşehir belediye meclisi, kendisine sunulan teklifi en geç 90 gün içerisinde değerlendirmekle yükümlüdür.
Büyükşehir belediyesi, ilgili teklifi aynen kabul edebilir, revize ederek onaylayabilir veya reddedebilir...
Büyükşehir belediyesi meclisi, kırsal yerleşik alan belirleme sürecinde teklif edilen mahallenin sınırlarını genişletebilir ya da daraltabilir. Bununla birlikte, kırsal mahalle tekliflerini, mahallenin bitişiğindeki diğer mahallelerle sosyo-ekonomik birliktelik gerekliliklerini göz önünde bulundurarak genişletmek veya sınırlandırmak suretiyle düzenleyebilir.
Ancak büyükşehir belediyesi meclisi, ilçe belediyesinden gelen teklifin sınırlarını kapsayacak şekilde aşırı bir değişiklik yapamaz...
Kırsal mahalle ve kırsal yerleşik alanlarda uygulama, büyükşehir belediyesi tarafından alınan kararın sonraki takvim yılının başında başlayacaktır. Benzer şekilde, bu statüden çıkarılan yerlerin faydalandığı uygulamalar, kararın verildiği yılın sonuna kadar devam edecektir...
Kırsal mahalle ve kırsal yerleşik alanlarda uygulanacak muafiyet ve indirimlere ilişkin olarak; gelir vergisinden muaf esnaflara ait işyerleri (örneğin çilingir, hamal, yorgancı gibi), basit usulde gelir vergisine tabi mükellefler tarafından kullanılan binalar (örneğin terzi, ebe, sünnetçi gibi mesleklerde), mesken amaçlı kullanılan yapılar (evler ve konutlar) ile zirai üretimde kullanılan bina ve araziler (ahır, samanlık, yemlik, tarla gibi) emlak vergisinden muaftır.
Aynı şekilde, 2464 sayılı Kanun kapsamında alınan bina inşaat harcı ve diğer imar harçları (örneğin parselasyon, ifraz-tevhit harcı ve yapı kullanma izni gibi) bu alanlarda uygulanmayacaktır...
Ticari, sınai ve turistik faaliyetler için kullanılan ve bilanço esasına göre değil işletme hesabına göre defter tutan mükelleflerin bina, arsa ve arazilerine yönelik emlak vergisi ile 2464 sayılı Kanun'a göre alınan diğer vergi ve harçlar yüzde 50 indirimli olarak uygulanacaktır...
Su ücret tarifeleri belirlenirken işyerleri için en düşük tarifenin yüzde 50'sini, konutlar için ise en düşük tarifenin yüzde 25'ini aşmamak temel ilke olacaktır.
Muafiyet veya İndirimlerden Faydalanamayacak Olanlar Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler (sadece hasılat defteri tutan yabancı nakliyat işletmeleri dâhil), ilgili Kanun ve Yönetmelikte düzenlenen muafiyet ve indirimlerden yararlanma hakkına sahip değillerdir. Bilanço esasına dayalı defter tutan bu mükellefler genellikle büyük ölçekli işletmeler olup, 1. sınıf tüccar sınıfına girer ve Vergi Usul Kanunu'nun 177. maddesi kapsamında yer alır...
Diğer Hak, Sorumluluk ve İmtiyazlar: Kanunlarla orman köyleri ve orman köylülerine tanınmış haklar ile sorumluluklar ve imtiyazlar, bu maddelere aykırı olmadığı müddetçe geçerliliğini koruyacaktır. Ancak bu uygulamalar, imar mevzuatında tanımlı olan kırsal yerleşik alan sınırlarıyla ilgili hükümleri değiştirmeyecektir...
Kırsal mahalle ya da kırsal yerleşik alan olarak belirlenmiş bölgeler için, 6360 sayılı Kanunun geçici 1. maddesinin 15. ve 29. fıkralarında belirtilen ve 31 Aralık 2022 tarihine kadar geçerli olan indirim veya muafiyetlerle ilgili uygulamalar sona erdirilmiştir. Bu düzenleme ile kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alanların mali durumlarına dair yapılan değişiklik, geçici değil kalıcı bir nitelik kazanmıştır...
Kırsal mahalle ve kırsal yerleşik alan nedir?
Kırsal yerleşik alan, belirli şartları dolduran yerleşimler için tanımlanmıştır. Buna göre, bir mahallenin genel yapısı itibarıyla kırsal mahalle özelliği taşımaması hâlinde, o mahalledeki en az on bin metrekarelik alanlar belirli koşulları sağlıyorsa bu alanlar “Kırsal Yerleşik Alan” statüsü kazanabilir...
Kırsal mahalle statüsünün avantajları nelerdir?
1. Emlak vergisi muafiyeti veya indirimleri,
2. Düşük oranlı bina ve arazi vergileri,
3. İçme suyu tarifelerinde indirim,
4. İşletmeler için daha avantajlı vergi uygulamaları,
5. Kırsal kalkınma desteklerinden faydalanma fırsatı,
6. Tarım ve hayvancılıkla ilgili projelerden yararlanma imkânı…
Sağlıcakla kalın…