ÜRETİCİ MALİYET BASKISINDA
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ağustos ayında tarımsal üretimde kullanılan temel girdilerin fiyatlarında yaşanan değişimleri değerlendirdi. Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından alınan verilere göre, bazı gübrelerde aylık bazda düşüş görülürken, yıllık fiyat artışları üreticinin maliyet baskısının sürdüğünü ortaya koydu.
GÜBREDE YILLIK ARTIŞ DİKKAT ÇEKTİ
Ağustos ayında temmuz ayına kıyasla DAP gübresi yüzde 4,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4, ÜRE gübresi ise yüzde 0,6 oranında arttı. Buna karşılık amonyum nitrat gübresinde yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresinde ise yüzde 0,6 düşüş yaşandı. Son bir yıllık döneme bakıldığında ise tablo daha dikkat çekici hale geldi. Ağustos 2025’e göre amonyum nitrat gübresinin fiyatı yüzde 61,2, amonyum sülfat gübresinin yüzde 55,2, 20.20.0 kompoze gübresinin yüzde 32,7, DAP gübresinin yüzde 25,3 ve ÜRE gübresinin yüzde 3,4 arttı.
YEMDE DE ÇİFT HANELİ YILLIK ARTIŞ
Hayvancılık yapan üreticilerin en önemli gider kalemlerinden olan yem fiyatlarında da artış sürdü. Ağustos ayında temmuz ayına göre besi yemi yüzde 0,7, süt yemi ise yüzde 0,6 oranında zamlandı. Yıllık bazda ise artış çok daha yüksek gerçekleşti. Son bir yılda besi yemi yüzde 34,5, süt yemi yüzde 31,8 oranında arttı.
MAZOTTA YILLIK ARTIŞ YÜZDE 57,9
Tarım üretiminin temel girdileri arasında yer alan mazot fiyatındaki değişim de üreticinin maliyet yükünü artıran başlıklardan biri oldu. TZOB verilerine göre, ağustos ayında mazot fiyatı bir önceki aya göre yüzde 7 arttı. Son bir yıllık dönemdeki artış ise yüzde 57,9 olarak kayıtlara geçti. Elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları ise yüzde 27,8 oranında yükseldi.
ÜRETİCİDE LİMON DÜŞTÜ, YUMURTA YÜKSELDİ
Bayraktar’ın değerlendirmesine göre ağustos ayında üreticide 29 ürünün 9’unda fiyat artışı görülürken, 13 üründe fiyat düşüşü yaşandı. 7 ürünün fiyatında ise değişiklik olmadı. Üreticide fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 75 ile limon oldu. Limondaki düşüşü yüzde 54,5 ile kuru soğan, yüzde 24,2 ile patates, yüzde 23 ile yeşil soğan ve yüzde 20 ile şeftali takip etti. Üreticide fiyatı en fazla artan ürün ise yüzde 39,9 ile yumurta oldu.
MARKETTE YUMURTA ZAM ŞAMPİYONU
Ağustos ayında market fiyatlarında 37 ürünün 19’unda artış, 18’inde ise düşüş görüldü. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 37,8 ile yumurta olurken, onu yüzde 19 ile yeşil fasulye, yüzde 11,1 ile yeşil soğan, yüzde 10 ile marul ve yüzde 8,9 ile kuru incir izledi. Markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 34,2 ile sivri biber oldu.
ÜRETİCİ İLE MARKET ARASINDAKİ FARK YÜZDE 748’E ÇIKTI
TZOB verilerinde üretici ile market arasındaki fiyat farkı da dikkat çekti. Ağustos ayında en yüksek fark yüzde 748,4 ile limonda görüldü. Limonu yüzde 380,3 ile havuç, yüzde 377,9 ile elma, yüzde 240,9 ile kabak ve yüzde 239,4 ile yeşil soğan takip etti. Buna göre üreticide 10 lira olan limon markette 84 lira 84 kuruşa satıldı. Üreticide 10 lira 66 kuruş olan havuç 51 lira 20 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 89 lira 60 kuruşa, 16 lira 2 kuruş olan kabak 54 lira 61 kuruşa, 17 lira 33 kuruş olan yeşil soğan ise 58 lira 83 kuruşa çıktı.
“MALİYET BASKISI ÜRETİCİNİN GÜNDEMİNDE”
TZOB’un açıkladığı veriler, özellikle mazot, gübre, yem ve tarımsal ilaç gibi temel üretim girdilerindeki yıllık artışların çiftçinin maliyetlerini önemli ölçüde etkilediğini ortaya koyuyor. Ürün fiyatlarında dönemsel olarak düşüşler yaşanırken girdi maliyetlerinin yüksek seyretmesi, üreticinin gelir-gider dengesindeki baskının devam ettiğine işaret ediyor. Öte yandan bazı ürünlerde yaşanan fiyat düşüşlerinin temel nedeni olarak hasat dönemlerinin yoğunlaşması ve arz artışı gösterilirken, yumurta fiyatındaki yükselişte ise yem, enerji ve nakliye maliyetlerinin yanı sıra arz-talep dengesizliğinin etkili olduğu belirtildi.